بنابراين مىتوان گفت : علوم قرآنى مجموعه‌اى از علوم است كه براى فهم و درك قرآن مجيد به عنوان مقدمه و پيش‌نياز فراگرفته مىشوند ، و فهم اين مباحث و آشنايى با آنها ، قبل از پرداختن به تفسير قرآن و فهم آيات الهى ، براى هرمفسرى لازم است . از اين‌رو دكتر مناع قطان اين علم را اصول تفسير ناميده است « 1 » . مرحوم آيت اللّه معرفت رحمه اللّه در اين‌باره مىگويد : علوم قرآنى اصطلاحى است درباره مسايلى مرتبط با شناخت قرآن و شؤون مختلف آن . فرق ميان علوم قرآنى و معارف قرآنى آن است كه علوم قرآنى بحثى بيرونى است و به درون و محتواى قرآن از جنبه تفسيرى كارى ندارد ، اما معارف قرآنى كاملا با مطالب درونى قرآن و محتواى آن سروكار داشته و يك نوع تفسير موضوعى به شمار مىرود . معارف قرآنى يا تفسير موضوعى ، مسايل مطرح شده در قرآن را از حيث محتوايى بررسى مىكند . بدين‌ترتيب كه آيات مربوط به يك موضوع را از سراسر قرآن در يك جا گرد آورده و در مورد آن‌چه كه از مجموع آن‌ها به دست مىآيد سخن مىگويد ، مشروط بر آن‌كه از محدوده دلالت قرآنى فراتر نرود . گرچه در تفسير موضوعى گاه ضرورت دارد به شواهد عقلى و نقلى ديگرى نيز استشهاد شود ، ولى بحث كاملا قرآنى است و تنها از ديدگاه قرآن مورد بررسى قرار مىگيرد . اين مطلب بدين‌جهت اهميت دارد كه بحث‌هايى را كه جنبه معارف اسلامى دارند و احيانا در كنار دلايل عقلى و نقلى به آيات قرآن نيز استناد مىكنند ، از معارف قرآنى يا تفسير موضوعى قرآن جدا شود .

--> ( 1 ) . مباحث في علوم القرآن : 1 / 12 .